Życie z zapaleniem stawów

Zapalenie stawu to uszkodzenie, które może objąć wszystkie budujące go struktury: elementy kostne, chrząstkę, torebkę stawową, więzadła i ścięgna. Najczęściej jednak zmiany dotyczą chrząstki wewnątrz stawu.

Chrząstka jest obecna w każdym stawie ciała. Pokrywa powierzchnię kości wewnątrz stawów, dzięki czemu łagodzi kontakt między nimi. Jeśli chrząstka jest nienaruszona, może wykonywać wiele obrotów bez zużycia powierzchni, ponieważ jest gładka. Chrząstka nie ściera się od razu na całej powierzchni kości stawu. Jej ścieranie się następuje w różnym tempie, w różnych częściach stawu. Cały ten proces niszczenia chrząstki nazywamy zapaleniem stawów. Gdy powierzchnia chrząstki stanie się nieregularna, może ona ulec dalszemu uszkodzeniu powodując ocieranie się o siebie kości.

Zapalenie stawów to dokuczliwa choroba, powodująca ból i stany zapalne. Może wpływać na jeden lub wiele stawów. Ciężkie zapalenie stawów, szczególnie jeśli dotyka dłoni lub ramion, może utrudniać wykonywanie codziennych czynności. Zapalenie stawów obciążonych może uniemożliwić Ci wygodne chodzenie lub siedzenie prosto. W niektórych przypadkach połączenia mogą zostać skręcone i zdeformowane. Istnieje wiele różnych rodzajów zapalenia stawów (ponad sto!) z różnymi przyczynami i metodami leczenia. Również objawy, których doświadczasz, różnią się w zależności od typu, który masz. Dlatego tak ważna jest trafna diagnoza.

Objawy zapalenia stawów mogą obejmować:

• Ból
• Tkliwość
• Sztywność
• Obrzęk
• Zaczerwienienie
• Zmniejszony zakres ruchu
• Osłabienie i zanik mięśni

Zwykle rozwijają się z czasem, chociaż mogą również pojawić się nagle. Zapalenie stawów najczęściej występuje u dorosłych (powyżej 65 roku życia, kobiety), ale w rzeczywistości dotyka ludzi w każdym wieku, w tym dzieci.

Najczęstsze typy zapalenia stawów to:

• choroba zwyrodnieniowa stawów (OA)
• reumatoidalne zapalenie stawów (RZS).

Choroba zwyrodnieniowa stawów (osteoartroza) rozwija się zwykle u osób (głównie kobiet) po czterdziestce lub starszych, choć – jak wspomniano powyżej – nie jest to regułą. Wg The Arthritis Foundation choroba ta należy do grupy 10 chorób najczęściej powodujących kalectwo na świecie. Początkowo wpływa na gładką wyściółkę chrzęstną stawu. Chrząstka, to mocna, ale elastyczna tkanka łączna w stawach. Chroni je absorbując nacisk i wstrząsy powstające podczas ruchu. Umożliwia prawie beztarciowy ruch stawu, ale wystarczające uszkodzenie może spowodować zgrzytanie kości bezpośrednio na kości, co powoduje ból i ograniczenie ruchu. To zużycie może występować przez wiele lat lub może zostać przyspieszone przez uraz stawu lub infekcję.

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS, reumatyzm) jest chorobą autoimmunologiczną. Często zaczyna się u osób (głównie kobiet) w wieku od 40 do 50 lat. Występuje, gdy układ odpornościowy organizmu atakuje tkanki ciała. Ataki te wpływają na błonę maziową, miękką tkankę w stawach, która wytwarza płyn odżywiający chrząstkę i smarujący stawy. RZS to choroba błony maziowej, która atakuje i niszczy staw. Może ostatecznie doprowadzić do zniszczenia kości i chrząstki wewnątrz stawu. W przebiegu zapalenia stawów może dojść do zajęcia także innych organów (15-25% przypadków). Związane z tym problemy obejmują chorobę sercowo-naczyniową, osteoporozę, śródmiąższową chorobę płuc, infekcję, raka, uczucie zmęczenia, depresję, problemy psychiczne i kłopoty z pracą.

Dlatego w tym konkretnym przypadku, oprócz tych ogólnych objawów zapalenia stawów, osoby z RZS mogą również doświadczać:

• zmęczenie,
• utrata apetytu,
• zmniejszona liczba czerwonych krwinek,
• podskórne guzki (tzw. guzki reumatoidalne) w okolicy chorego stawu,
• lekka gorączka.

Inne typy zapalenia stawów i związane z nimi stany to:

• Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK, choroba Bechterewa) – długotrwała choroba zapalna (reumatologiczna, idiopatyczna) rozwijająca się zazwyczaj między 17. a 35. rokiem życia. Częściej dotyka mężczyzn, niż kobiety. Atakuje głównie kości, mięśnie i więzadła kręgosłupa.
• Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów (MIZS) – pojawia się przed 16. rokiem życia i trwa przez 6 tygodni lub dłużej. Uszkadza stawy, kości, mięśnie, skórę, ścięgna, oczy, płuca, serce i przewód pokarmowy. Może doprowadzić do zaburzeń wzrostu całego organizmu.
• Spondyloza (szyjna, lędźwiowa lub piersiowa) – tzw. zwyrodnieniowa choroba stawów. Dotyka stawów międzykręgowych, więzadeł i krążków międzykręgowych. Może powodować ból i sztywność. Najczęściej rozwija się po 65 roku życia, ale wczesne objawy mogą się również pojawić w młodym wieku.
• Fibromialgia – powoduje przewlekłe bóle mięśni i stawów. Najczęściej chorują na nie kobiety między 30 a 60 rokiem życia.
• Toczeń (lupus) rumieniowaty – choroba autoimmunologiczna. Może ona wpływać na wiele różnych narządów i tkanek organizmu. Najczęściej dotyka kobiet w wieku rozrodczym.
• Dna moczanowa (inaczej: artretyzm lub podagra) – zapalenie stawów spowodowane zbyt dużą ilością kwasu moczowego w płynie stawowym. Najczęstszym jej objawem jest pogrubienie i ograniczenie ruchomości stawu dużego palca u nogi.
• Łuszczycowe zapalenie stawów (ŁZS) – choroba reumatyczna. Najczęściej występuje u osób chorych na łuszczycę.
• Enteropatyczne zapalenie stawów – występuje w przebiegu choroby Leśniowskiego-Crohna oraz wrzodziejącego zapalenia jelita grubego.
• Reaktywne zapalenie stawów – choroba reumatyczna. W przypadku tej choroby przyczyną autoagresji jest stymulacja układu odpornościowego przez czynnik zewnętrzny. Zwykle jest to bakteria. Może powodować zapalenie stawów, oczu i przewodu, przez który przechodzi mocz (cewka moczowa). Rozwija się wkrótce po infekcji jelit, dróg rodnych lub rzadziej po infekcji gardła.
• Polimialgia reumatyczna – zwykle dotyczy osób po 70 roku życia. Prawie nigdy nie dotyczy osób poniżej 50. roku życia. Objawy: ból i sztywność mięśni, zwykle na ramionach i szczytach nóg. Może również powodować zapalenie stawów.

W wielu przypadkach przyczyna zapalenia stawów pozostaje nieznana, ale istnieje kilka czynników ryzyka, które obejmują:

• Geny. Mogą one sprawić, że będziesz bardziej podatny na czynniki środowiskowe, które wywołują zapalenie stawów.
• Wiek. Ryzyko wystąpienia wielu typów zapalenia stawów wzrasta wraz z wiekiem.
• Płeć. Kobiety częściej niż mężczyźni zapadają na reumatoidalne zapalenie stawów lub chorobę zwyrodnieniową stawów, podczas gdy większość pacjentów z dną, to mężczyźni.
• Uraz stawu. Osoby, które uszkodziły staw, są bardziej narażone na rozwój w nim zapalenia stawów
• Otyłość. Osoby z otyłością są bardziej narażone na rozwój zapalenia stawów, ponieważ zbyt duża ilość kilogramów obciąża nadmiernie stawy (szczególnie kolana, biodra i kręgosłup).

Diagnoza

Jeśli nie jesteś pewien, do kogo się zgłosić w celu rozpoznania zapalenia stawów, umów się na wizytę do swojego lekarza pierwszego kontaktu. Lekarz przeprowadzi badanie fizykalne i, jeśli zajdzie taka potrzeba, może Cię wówczas skierować do specjalisty. Jeśli masz poważne objawy, możesz od razu umówić się na wizytę u reumatologa. Być może wówczas szybciej zostanie postawiona diagnoza.

Aby określić, jaki masz rodzaj zapalenia stawów, lekarz będzie musiał wyodrębnić i przeanalizować poziom zapalenia we krwi i płynach stawowych.

Jak leczyć zapalenie stawów?

Niestety nie znaleziono jeszcze metody, która pozwalałaby wyleczyć zapalenie stawów. Można jednak hamować jego rozwój, powstrzymać destrukcję stawów, poprawić ich ruchomość i zmniejszyć ból. W przypadku łagodnej odmiany zapalenia stawów, wystarczające mogą się okazać dobrze dobrane niechirurgiczne metody leczenia, takie jak:

• okłady rozgrzewające,
• okłady z lodu,
• używanie urządzeń ułatwiających poruszanie się: laski lub chodzika; pomagają one zmniejszyć nacisk na bolące stawy
• leki:
  – przeciwbólowe
  – niesteroidowe przeciwzapalne (NLPZ), takie jak ibuprofen i salicylany
  – kremy/plastry mentolowe lub z kapsaicyną blokujące przekazywanie sygnałów bólowych ze stawów
  – immunosupresyjne, takie jak prednizon lub kortyzon, pomagają zmniejszyć stan zapalny
  – kortykosteroidy lub przeciwreumatyczne, modyfikujące przebieg choroby (DMARD), osłabiają układ odpornościowy u pacjentów z RZS
• fizjoterapia (ćwiczenia) wzmacniająca mięśnie wokół chorego stawu
• zmiana stylu życia
• regularne ćwiczenia utrzymujące elastyczność stawów
• utrata wagi i utrzymanie zdrowej wagi
• zdrowa dieta:
  – spożywanie dużej ilości przeciwutleniaczy (np. świeże owoce, warzywa, zioła, ryby i orzechy)
  – unikanie smażonej i przetworzonej żywności, produktów mlecznych i dużego spożycia mięsa
  – rozważenie wprowadzenia diety bezglutenowej

Chociaż żadna z wyżej wymienionych form leczenia nie jest w stanie wyleczyć zapalenia stawów, odpowiednie połączenie zmiany stylu życia, przyjmowanie odpowiednich leków i wykonywanie ćwiczeń fizycznych, może w znacznym stopniu zmniejszyć objawy choroby i poprawić komfort życia pacjenta.

W przypadku zaawansowanego procesu chorobowego, jeśli te konserwatywne metody nie przynoszą już ulgi, być może powinieneś rozważyć którąś z dostępnych opcji chirurgicznego leczenia stawów.

Czytaj więcej:

• artroskopia,
• artroskopia stawu biodrowego,
• artroskopia stawu kolanowego,
• artroskopia barku,
• operacja wymiany stawu biodrowego,
• wymiana stawu kolanowego,
• wymiana stawu barkowego.

Masz pytania?

Chcesz się umówić na konsultację lub zabieg?

Zadzwoń lub napisz.

Skontaktuj się