Artroskopia jest złotym standardem w diagnostyce patologii barku. Zabieg ten pozwala chirurgowi zobaczyć więcej części wewnętrznej strony stawu barkowego niż przy operacji przeprowadzanej metodą otwartą, co jest szczególnie pomocne przy ocenie problemu i wyborze odpowiedniego leczenia.
Operacje artroskopowe barku zostały wprowadzone w ortopedii dopiero w połowie lat 80. XX wieku. Ta małoinwazyjna procedura wykorzystuje małą kamerę (artroskop) i specjalistyczne narzędzia chirurgiczne wprowadzane przez małe nacięcia w celu oczyszczenia stawu barkowego. Zabieg ten jest szczególnie polecany pacjentom z niższym stopniem zapalenia stawów. [Czytaj więcej: Artroskopia] Ortopedzi nie zalecają artroskopii w przypadku występowania już tarcia kość o kość. Wtedy odpowiednią formą leczenia jest wymiana stawu barkowego (czyt.więcej)
Artroskopia jest uważana za procedurę łagodzącą ból na czas od roku do dwóch lat lub dłużej. W przypadku zapalenia stawów nie jest to jednak trwałe rozwiązanie, ponieważ zabieg ten nie zmienia obecności choroby.
O problemach z barkiem
Stawy barkowe, to jedne z najbardziej złożonych, najbardziej ruchomych i jednocześnie jedne z najbardziej niestabilnych (z powodu zakresu ruchu) stawów ciała. Spotykają się tam kości ramienia, łopatki i obojczyk. Kość ramienna jest wpasowana do zaokrąglonego gniazda łopatki (panewki) po obu stronach ciała. Każde ramię jest utrzymywane w miejscu przez grupę czterech mięśni i ścięgien, zwanych mankietem/stożkiem rotatorów, które zakrywają i chronią kość ramienną oraz umożliwiają podnoszenie i poruszanie ramieniem.
Nikt nie myśli zbyt wiele o kondycji swoich ramion do czasu, aż nagle poczuje ból, który może sprawić, że nawet tak prosta czynność, jak czesanie, suszenie włosów, sięganie za plecy, aby zapiąć stanik, czy złapanie czegoś nad głową, może stać się monumentalnym zadaniem. Ból – o mniejszym lub większym natężeniu – może pojawiać się stopniowo lub nagle.
Stawy barkowe zużywają się tak samo jak stawy biodrowe czy kolanowe. Najczęściej dotyczy to ścieńczenia lub utraty wyściółki chrząstki stawu (artretyzm) lub zerwania ścięgna stożka rotatorów, które pomagają w unoszeniu i obracaniu się barku.
Typowe problemy z ramionami obejmują:
- zapalenie stawów, zmiany zwyrodnieniowe [czytaj więcej: zapalenie stawów barku],
- zwichnięcie,
- wolne ciała wewnątrz stawu,
- zapalenie kaletki podbarkowej,
- zespół cieśni podbarkowej,
- rozerwana chrząstka [czytaj więcej: obrąbek panewki],
- zerwanie stożka/stożka rotatorów,
- zapalenie torebki stawowej [czyt. więcej: zamrożone ramię],
- złamanie: pęknięcie, częściowe lub całkowite złamanie kości.
Czasami jednak źródłem bólu może być:
- uraz w innym miejscu ciała (np. szyi lub bicepsa),
- ucisk nerwu w szyi lub ramienia,
- uraz rdzenia kręgowego,
- lub nawet zawał serca.
Jeśli zauważysz, że doskwiera Ci ból, sztywność lub zgrzytanie / trzeszczenie w stawie barkowym, powinieneś niezwłocznie umówić się na wizytę u ortopedy, aby zdiagnozować i wyleczyć problem, zanim się rozwinie.
Konsultacja przed artroskopią barku
Podczas Twojej pierwszej wizyty ortopeda zbierze informacje na temat Twojego ogólnego stanu zdrowia i zada Ci kilka pytań dotyczących zakresu bólu stawu barkowego oraz jego wpływu na zdolność wykonywania codziennych czynności. Podczas badania fizykalnego oceni ruchomość, siłę i ułożenie barku. Możesz również zostać poproszony o przygotowanie zdjęcia rentgenowskiego lub innych badań (takich jak MRI) w celu określenia zakresu uszkodzenia lub deformacji stawu.
W trakcie konsultacji lekarz omówi z Tobą szereg dostępnych niechirurgicznych i chirurgicznych możliwości przywrócenia ruchomości i zmniejszenia bólu.
Konserwatywne – niechirurgiczne – opcje leczenia bólu obejmują:
- odpoczynek
- zimne lub rozgrzewające okłady
- leki przeciwzapalne (zastrzyki lub tabletki)
- fizjoterapia i rehabilitacja
Jeśli Twój problem jest poważniejszy, operacja może się okazać jedynym, skutecznym rozwiązaniem. Istnieje kilka różnych zabiegów chirurgicznych stosowanych w obrębie stawu barkowego i jednym z nich jest artroskopia.
Zalety artroskopii w stosunku do operacji „otwartej” obejmują:
- mniejszy ból po operacji,
- szybszy proces gojenia,
- mniejsze ryzyko powikłań,
- krótszą hospitalizację,
- zdecydowanie krótszy czas rekonwalescencji,
- prawie niewidoczne blizny.
Pomimo tych wszystkich zalet, niektóre choroby barku nie nadają się do operacji artroskopowej. Poproś swojego chirurga, aby wyjaśnił Ci, jaki rodzaj procedury byłby najlepszy w Twoim przypadku.
Przygotowanie do artroskopii barku
Jeśli lekarz zdecyduje się na przeprowadzenie artroskopii, doradzi Ci, jak się przygotować do operacji. Jeśli palisz, musisz przestać lub przynajmniej ograniczyć palenie. Palenie tytoniu zwiększa po operacji prawdopodobieństwo zakażenia klatki piersiowej lub rany, co może spowolnić Twój powrót do zdrowia. Jeśli masz nadwagę, zostaniesz poproszony o utratę nadmiernej masy ciała, aby zmniejszyć obciążenie stawu biodrowego i ryzyko powikłań po operacji.
Pamiętaj, aby powiedzieć swojemu lekarzowi o wszystkich lekach na receptę i tych dostępnych bez recepty lub suplementach, które obecnie przyjmujesz, czy też w ostatnim czasie przyjmowałeś. Konieczne może być odstawienie niektórych z nich, jak np.: aspirynę lub ibuprofen, na parę tygodni lub kilka dni przed zabiegiem. Podczas wizyty lekarz oceni Twój ogólny stan zdrowia i zleci niezbędne badania, aby upewnić się, że jesteś gotowy do operacji.
Pobierz zalecenia przedoperacyjne.
Jeśli od dłuższego czasu nie byłeś u dentysty, warto umówić się na wizytę kontrolną przed zabiegiem. Infekcja zębów może zwiększyć ryzyko infekcji stawu, jeśli bakterie z jamy ustnej dostaną się do krwioobiegu.
W przypadku zastosowania znieczulenia ogólnego, otrzymasz instrukcje, aby nie jeść ani nie pić przez określoną liczbę godzin przed operacją. Twój ortopeda omówi z Tobą, co stanie się przed, w trakcie i po zabiegu. Twój lekarz wyjaśni Ci korzyści i ryzyko związane z operacją. Zostaniesz również poproszony o podpisanie formularza zgody, aby potwierdzić, że zgadzasz się na operację i że rozumiesz, co się z nią wiąże, w tym że akceptujesz potencjalne ryzyko powikłań. Jeśli nie jesteś czegoś pewien, nie bój się zapytać. Ważne jest, abyś czuł się w pełni poinformowany zanim podejmiesz tą ważną decyzje.
Potencjalne zagrożenia związane z zabiegiem artroskopii
Chociaż artroskopia, jako zabieg małoinwazyjny, jest ogólnie uważana za bezpieczną procedurę, zawsze należy wziąć pod uwagę potencjalne ryzyko powikłań, które mogą wystąpić, tak jak w przypadku każdego innego rodzaju operacji.
Do krótkotrwałych problemów, które zwykle ustępują w ciągu kilku dni lub kilku tygodni po zabiegu, należą:
- obrzęk,
- siniaki,
- sztywność i dyskomfort w okolicy barku.
Do poważniejszych problemów, które są znacznie mniej powszechne, należą:
- zakrzepica żył głębokich (DVT), która może powodować ból i obrzęk kończyny dotkniętej chorobą,
- zakażenie wewnątrz stawu (septyczne zapalenie stawów), które może powodować gorączkę, ból i obrzęk stawu,
- przypadkowe uszkodzenie nerwów w pobliżu stawu, które może prowadzić do tymczasowego lub trwałego drętwienia i utraty czucia,
- krwawienie wewnątrz stawu,
- tworzenie się krwiaków w nodze,
- trudności w oddychaniu spowodowane znieczuleniem,
- reakcja alergiczna na znieczulenie lub inne leki podawane podczas operacji.
Te i inne możliwe powikłania zostaną z Tobą w pełni omówione podczas konsultacji przedoperacyjnej, przed podpisaniem zgody na zabieg.
Operacja artroskopii barku: krok po kroku
Do artroskopii barku zwykle stosuje się znieczulenie ogólne, co oznacza, że podczas operacji będziesz spać. Czasami możesz mieć połączenie obu: znieczulenia miejscowego i ogólnego. Środek znieczulający miejscowo wstrzykuje się przed przebudzeniem, aby złagodzić uczucie bólu po operacji. Jeśli z jakiegokolwiek powodu nie możesz mieć znieczulenia ogólnego, Twój ortopeda może rozważyć również przeprowadzenie artroskopii przy użyciu blokady nerwu. Dzięki temu Twoje ramię będzie zupełnie odrętwiałe, nie będziesz czuł bólu, ale będziesz przytomny.
Otrzymasz dożylny antybiotyk przed, w trakcie i po zabiegu, aby zapobiec infekcji pooperacyjnej.
Podczas zabiegu pacjent układany jest w pozycji pół siedzącej lub na zdrowym boku z ręką umieszczoną na specjalnym wyciągu.
Podczas operacji chirurg najpierw oczyści skórę na chorym ramieniu płynem antybakteryjnym. Następnie wykona niewielkie, o długości kilku milimetrów, nacięcia obok stawu, tak aby można było włożyć do środka artroskop (cienka, metalowa rurka z lampą i kamerką na jednym końcu).
Kamera wyświetli na ekranie obraz stawu. Chirurg wypełni staw sterylnym płynem (sól fizjologiczna), aby poszerzyć widzialny obraz. W ten sposób będzie mógł w pełni obejrzeć struktury stawu, zbadać błonę maziową, chrząstki stawowe, mięśnie i wiązadła. Jeżeli w wyniku takiej diagnozy uzna, że niezbędny jest zabieg chirurgiczny, aby wyleczyć uszkodzony staw, wprowadzi poprzez dodatkowe otwory (tzw. portale) niewielkie instrumenty chirurgiczne. Podczas takiej operacji, dzięki punktowym nacięciom w różnych miejscach, można leczyć staw ze wszystkich stron na raz. Lekarz może wykonać rekonstrukcję wiązadła, usunąć ciała wolne ze stawu, wypłukać staw, wygładzić chrząstkę stawową, czy usunąć przerost błony maziowej. Przy klasycznych metodach otwartych rana ogranicza lekarza tylko do jednej okolicy.
Po zabiegu, artroskop i wszelkie inne narzędzia, zostają wyjęte, a nadmiar płynu odessany ze stawu. Nacięcia są zwykle zamykane specjalną taśmą lub szwami i przykrywane sterylnym opatrunkiem.
Większość zabiegów artroskopowych trwa około godziny.
Artroskopia barku jest zwykle wykonywana jako procedura jednodniowa, co oznacza, że możesz wrócić do domu tego samego dnia, w którym odbył się zabieg lub w dniu kolejnym.
Po zabiegu …
Po zakończonej operacji zostaniesz zabrany na salę pooperacyjną, aby odzyskać siły po znieczuleniu. Możesz być śpiący, szczególnie jeśli zastosowano znieczulenie ogólne. W razie potrzeby podaje się leki w celu uśmierzenia bólu. Jeśli zastosowano znieczulenie miejscowe, natychmiast po zabiegu prawdopodobnie nie będziesz odczuwać bólu. Może natomiast wystąpić drętwienie i osłabienie kończyny, które stopniowo ustępują przed odesłaniem pacjenta do domu. Prawdopodobnie poczujesz się zmęczony i oszołomiony po znieczuleniu ogólnym, więc musisz poprosić kogoś, aby odwiózł Cię do domu i został z Tobą przez pierwsze 24 godziny. Przed wyjazdem możesz spotkać się ze swoim ortopedą i / lub fizjoterapeutą, który omówi ćwiczenia do wykonania w domu i czynności, których powinieneś unikać, dopóki nie poczujesz się lepiej. Lekarz może również przepisać leki przeciwbólowe i aspirynę lub inne leki przeciwzakrzepowe. Udzieli Ci kilku porad dotyczących pielęgnacji ran i wyjaśni, jak i kiedy szwy zostaną usunięte, jeśli zajdzie taka potrzeba. Może się okazać, że nie jesteś tak skoordynowany lub że trudno Ci jasno myśleć. To uczucie powinno minąć w ciągu 24 godzin po operacji. W międzyczasie nie prowadź pojazdów, nie pij alkoholu, nie obsługuj maszyn ani nie podpisuj niczego ważnego. Zawsze postępuj zgodnie z zaleceniami chirurga.
Powrót do zdrowia po artroskopii barku
Jak wspomniano powyżej, prawdopodobnie wrócisz do domu tego samego dnia po operacji. Upewnij się, że ktoś może Cię odwieźć do domu.
W przypadku podania znieczulenia miejscowego, możesz potrzebować nawet 48 godzin, zanim uczucie powróci całkowicie do ramienia, dlatego należy uważać, aby go nie zranić. Po operacji może być zalecane trzymanie ręki w temblaku. Dzięki temu Twoje ramię będzie w prawidłowej pozycji i regeneracja będzie przebiegała prawidłowo. Twój chirurg powie Ci, jak długo musisz go nosić.
Ponieważ przez kilka dni możesz odczuwać ból i sztywność barku, na początku może być konieczne spanie w pozycji pół-siedzącej, w łóżku lub na rozkładanym krześle.
Najtrudniejsze będzie kilka pierwszych tygodni. Możesz mieć trudności z ubieraniem i myciem się. Aby złagodzić ból, możesz użyć przepisanych środków przeciwbólowych i okładów z lodu. Lodowe kompresy można nakładać na biodro na około 20 minut, od 4 do 5 razy dziennie. Pamiętaj, że nie można nakładać lodu bezpośrednio na skórę, ponieważ to może ją uszkodzić. Zimne okłady pomogą zmniejszyć obrzęk i zminimalizować ból. Musisz także, zgodnie z zaleceniami, zmieniać opatrunek. Lekarz powie, kiedy i jak długo należy to robić. Rany powinny zacząć się goić w ciągu kilku dni. W przypadku nierozpuszczalnych szwów należy je usunąć po 1 do 2 tygodni. Zwykle może to zrobić pielęgniarka w Twojej lokalnej przychodni. Kilka tygodni po operacji powinieneś zgłosić się na wizytę kontrolną, aby omówić wyniki operacji, powrót do zdrowia i wszelkie dodatkowe zabiegi, których możesz potrzebować.
Po zabiegu stopniowo rozpoczyna się wdrażanie programu ćwiczeń, które mają wzmocnić mięśnie otaczające staw i zapobiegać powstawaniu bliznowców (przykurczów) otaczających tkanki miękkie. Celem rehabilitacji jest szybkie i bezpieczne przywrócenie stabilności, zakresu ruchu i siły stawu. Jest ona niezwykle istotną częścią procesu rekonwalescencji i niezbędna aby uzyskać optymalny wynik operacji.
Każdy inaczej dochodzi do siebie po zabiegu. Czas powrotu do zdrowia zależy od wielu czynników, w tym od tego, czy była to sama diagnoza, czy też leczenie i w jakim zakresie, od wieku pacjenta, jego kondycji zdrowotnej itd. W większości przypadków powinieneś być w stanie wykonywać proste czynności domowe po około 4-6 tygodniach od operacji. Jednak powrót do wysokiego poziomu sprawności fizycznej może Ci zająć nawet od 3 do 6 miesięcy lub dłużej.
Zapytaj swojego chirurga, jeśli masz jakiekolwiek pytania dotyczące ponownego rozpoczęcia określonych czynności i zawsze postępuj zgodnie z jego radami.
Po operacji możesz u siebie zauważyć:
- wysoką temperaturę,
- silny lub narastający ból,
- ciężkie lub nasilające się zaczerwienienie lub obrzęk,
- przebarwienia lub cuchnące wydzieliny z ran,
- drętwienie lub mrowienie kończyny.
Jeśli wystąpi którykolwiek z powyższych objawów – natychmiast skontaktuj się z lekarzem rodzinnym lub chirurgiem, ponieważ mogą to być objawy powikłań po operacji (infekcja lub uszkodzenie nerwów).
