Kolano to największy i jeden z najbardziej złożonych stawów w ciele człowieka. Łączy kości uda i podudzia (kość udową i piszczelową). Chrząstka stawowa obejmuje końce tych kości i spód rzepki (rzepki). Łąkotki boczne i przyśrodkowe to poduszki chrząstki między kośćmi. Więzadła i mięsień czworogłowy zapewniają stabilność i siłę kolana.
Obecnie prowadzimy bardzo aktywny tryb życia. Czasami wymagamy zbyt wiele naszych kolan. Osoby uprawiające sport dość często doznają urazów kolan od nagłego uderzenia, upadku lub po prostu przez skręcenie. Kobiety są szczególnie podatne na problemy z rzepką. Starsi dorośli mogą mieć problemy ze starzeniem się stawów. Wiele problemów z kolanami wynika z uszkodzenia chrząstki i więzadeł wewnątrz stawu.
Przed zabiegiem chirurg musi postawić dokładną diagnozę. Opiera się na historii, badaniu fizykalnym, zdjęciach rentgenowskich i badaniach laboratoryjnych, jeśli uzna to za stosowne. Metodą diagnostyczną, która dostarcza najbardziej szczegółowych informacji o chorobie kolana jest artroskopia. W wielu przypadkach jest też ona najlepszym narzędziem do jednoczesnego chirurgicznego skorygowania problemu.
Artroskopia może leczyć szereg problemów, w tym:
- uporczywy ból i sztywność stawów (spowodowane np. zerwaniem więzadła krzyżowego przedniego lub tylnego)
- uszkodzoną chrząstkę (np. rozdarta łąkotka)
- ciała wolne (fragmenty kości lub chrząstki)
- nagromadzenie płynu, który należy opróżnić
- torbiel Bakera
- złamania kości kolanowych
- obrzęk błony maziowej (wyściółka stawu)
Zalety artroskopii w stosunku do operacji „otwartej” obejmują:
- mniejszy ból po operacji
- szybszy proces gojenia
- mniejsze ryzyko powikłań
- krótszą hospitalizację
- zdecydowanie krótszy czas rekonwalescencji
- prawie niewidoczne blizny
Przygotowanie do artroskopii kolana
Twój lekarz / ortopeda doradzi Ci, jak przygotować się do operacji. Pamiętaj, aby powiedzieć mu o wszystkich lekach na receptę i tych dostępnych bez recepty lub suplementach, które obecnie przyjmujesz, czy też w ostatnim czasie przyjmowałeś. Konieczne może być odstawienie niektórych leków, takich jak np.: aspiryna lub ibuprofen, na parę tygodni lub kilka dni przed zabiegiem. Podczas wizyty lekarz oceni Twój ogólny stan zdrowia i zleci niezbędne badania, aby upewnić się, że jesteś gotowy do operacji. Lista zaleceń przedoperacyjnych (dok do pobrania)
Jeśli od dłuższego czasu nie byłeś u dentysty, warto umówić się na wizytę kontrolną przed zabiegiem. Infekcja zębów może zwiększyć ryzyko infekcji stawu, jeśli bakterie z jamy ustnej dostaną się do krwioobiegu.
Twój chirurg może zalecić Ci także przed operacją wizytę u terapeuty zajęciowego. Najprawdopodobniej będziesz musiał kupić jakiś specjalny sprzęt lub dokonać zmian w domu, które ułatwią Ci poruszanie się po operacji. Zwróć uwagę, że po tego typu operacji, nie będziesz w stanie w pełni obciążać nogi przynajmniej przez 7 kolejnych dni. Możesz więc potrzebować kul, aby pomóc sobie w staniu lub chodzeniu. Otrzymasz również informacje o tym, co i kiedy możesz jeść i pić w dniu operacji oraz ile czasu zajmie Ci okres rekonwalescencji.
W przypadku zastosowania znieczulenia ogólnego, otrzymasz instrukcje, aby nie jeść ani nie pić przez określoną liczbę godzin przed operacją. Twój ortopeda omówi z Tobą, co stanie się przed, w trakcie i po zabiegu. Twój lekarz wyjaśni Ci korzyści i ryzyko związane z operacją. Zostaniesz również poproszony o podpisanie formularza zgody, aby potwierdzić, że zgadzasz się na operację i że rozumiesz, co się z nią wiąże, w tym że akceptujesz potencjalne ryzyko powikłań. Jeśli nie jesteś czegoś pewien, nie bój się zapytać. Ważne jest, abyś czuł się w pełni poinformowany zanim podejmiesz tą ważną decyzje.
Potencjalne zagrożenia związane z zabiegiem artroskopii
Chociaż artroskopia, jako zabieg małoinwazyjny, jest ogólnie uważana za bezpieczną procedurę, zawsze należy wziąć pod uwagę potencjalne ryzyko powikłań, które mogą wystąpić, tak jak w przypadku każdego innego rodzaju operacji.
Do krótkotrwałych problemów, które zwykle ustępują w ciągu kilku dni lub kilku tygodni po zabiegu, należą:
- obrzęk,
- siniaki,
- sztywność i dyskomfort w kolanie.
Do poważniejszych problemów, które są znacznie mniej powszechne, należą:
- zakrzepica żył głębokich (DVT), która może powodować ból i obrzęk kończyny dotkniętej chorobą,
- zakażenie wewnątrz stawu kolanowego (septyczne zapalenie stawów), które może powodować gorączkę, ból i obrzęk stawu,
- przypadkowe uszkodzenie nerwów w pobliżu stawu, które może prowadzić do tymczasowego lub trwałego drętwienia i utraty czucia,
- krwawienie w stawie kolanowym,
- tworzenie się krwiaków w nodze,
- trudności w oddychaniu spowodowane znieczuleniem,
- reakcja alergiczna na znieczulenie lub inne leki podawane podczas operacji.
Te i inne możliwe powikłania zostaną z Tobą w pełni omówione podczas konsultacji przedoperacyjnej, przed podpisaniem zgody na zabieg.
Operacja artroskopii kolana: krok po kroku
Przed rozpoczęciem operacji, Twój lekarz poda Ci środek znieczulający. Są trzy możliwe formy znieczulenia:
- miejscowe (znieczulone zostanie tylko kolano)
- regionalne (znieczulenie od pasa w dół)
- ogólne (będziesz spać podczas operacji)
Jeśli nie śpisz, możesz obserwować przebieg procedury na monitorze.
Otrzymasz dożylny antybiotyk przed, w trakcie i po zabiegu, aby zapobiec infekcji pooperacyjnej.
Podczas zabiegu Twój chirurg najpierw oczyści skórę na chorym kolanie płynem antybakteryjnym. Następnie wykona niewielkie, o długości kilku milimetrów, nacięcia obok stawu, tak aby można było włożyć do środka artroskop (cienka, metalowa rurka z lampą i kamerką na jednym końcu).
Kamera wyświetli na ekranie obraz stawu. Chirurg wypełni staw sterylnym płynem (sól fizjologiczna), aby poszerzyć widzialny obraz. W ten sposób będzie mógł w pełni obejrzeć struktury stawu, zbadać błonę maziową, chrząstki stawowe, mięśnie i wiązadła. Jeżeli w wyniku takiej diagnozy uzna, że niezbędny jest zabieg chirurgiczny, aby wyleczyć uszkodzony staw, wprowadzi poprzez dodatkowe otwory (tzw. portale) niewielkie instrumenty chirurgiczne. Podczas takiej operacji, dzięki punktowym nacięciom w różnych miejscach, można leczyć staw kolanowy ze wszystkich stron na raz. Lekarz może wykonać rekonstrukcję wiązadła, usunąć ciała wolne ze stawu, wypłukać staw, wygładzić chrząstkę stawową, czy usunąć przerost błony maziowej. Przy klasycznych metodach otwartych rana ogranicza lekarza tylko do jednej okolicy.
Po zabiegu artroskop i wszelkie inne narzędzia zostają wyjęte, a nadmiar płynu odessany ze stawu. Nacięcia są zwykle zamykane specjalną taśmą lub szwami i przykrywane sterylnym opatrunkiem.
Artroskopia kolana trwa zwykle od 30 do 60 minut.
Po zabiegu …
Po zakończonej operacji zostaniesz przewieziony do sali pooperacyjnej, aby odzyskać siły po znieczuleniu. Krótko po zabiegu możesz czuć senność, zwłaszcza jeśli zastosowano znieczulenie ogólne lub sedację. W razie potrzeby zostaną Ci podane leki w celu uśmierzenia bólu. Jeśli zastosowano znieczulenie miejscowe, natychmiast po zabiegu możesz nie odczuwać bólu. Jeśli zastosowano znieczulenie podpajęczynówkowe lub miejscowe, może wystąpić drętwienie i osłabienie kończyny, które stopniowo ustępuje jeszcze przed odesłaniem pacjenta do domu. Jeżeli otrzymasz znieczulenie ogólne, ze względu na ogólne osłabienie organizmu powinieneś poprosić kogoś, aby odwiózł Cię do domu i został z Tobą przez pierwsze 24 godziny. Prawdopodobnie będziesz mógł wrócić do domu tego samego dnia, a którym odbyła się operacja lub następnego dnia rano. Przed wyjazdem spotkasz się jeszcze ze swoim chirurgiem i / lub fizjoterapeutą, który omówi ćwiczenia, które powinieneś wykonywać w domu. Zostaniesz również poinformowany jakich czynności należy unikać, dopóki nie poczujesz się lepiej. Lekarz może przepisać Ci leki przeciwbólowe i aspirynę lub inne leki przeciwzakrzepowe. Udzieli Ci kilku porad dotyczących pielęgnacji ran i wyjaśni, jak i kiedy szwy zostaną usunięte, jeśli zajdzie taka potrzeba. Może się okazać, że nie jesteś tak skoordynowany lub że trudno Ci jasno myśleć. To uczucie powinno minąć w ciągu 24 godzin po operacji. W międzyczasie nie prowadź pojazdów, nie pij alkoholu, nie obsługuj maszyn ani nie podpisuj niczego ważnego. Zawsze postępuj zgodnie z zaleceniami chirurga.
Powrót do zdrowia po artroskopii kolana
Jak wspomniałam powyżej, prawdopodobnie wrócisz do domu tego samego dnia po operacji. Upewnij się, że ktoś może Cię odwieźć do domu. W ciągu pierwszego tygodnia po operacji możesz nie być w stanie obciążać nogi, więc możesz potrzebować kul, aby pomóc sobie stać lub chodzić. Twój chirurg lub pielęgniarka doradzą, jak ich używać i jak długo.
W domu powinieneś mieć kogoś, kto się Tobą zaopiekuje, przynajmniej przez pierwszy dzień.
Po operacji stawu kolanowego, kolano może być obolałe i opuchnięte. Staraj się jak najwięcej odpoczywać i trzymać nogę lekko uniesioną. Aby zmniejszyć ból i obrzęki, zaleca się stosowanie zimnych okładów na operowany staw. Nie umieszczaj jednak lodu bezpośrednio na skórę, ponieważ może ją uszkodzić. Najpierw zawiń okład w ręcznik. Będziesz także musiał zmieniać opatrunek. Twój lekarz/chirurg powie Ci, kiedy i jak długo należy to robić. Rany powinny zacząć goić się w ciągu kilku dni. W przypadku nierozpuszczalnych szwów należy je usunąć po 1 do 2 tygodni. Zwykle może to zrobić pielęgniarka w Twojej lokalnej przychodni. Kilka tygodni po operacji powinieneś zgłosić się na wizytę kontrolną, aby omówić wyniki operacji, powrót do zdrowia i wszelkie dodatkowe zabiegi, których możesz potrzebować.
Po zabiegu stopniowo rozpoczyna się wdrażanie programu ćwiczeń, które mają wzmocnić mięśnie otaczające staw i zapobiega
powstawaniu bliznowców (przykurczów) otaczających tkanki miękkie. Celem rehabilitacji jest szybkie i bezpieczne przywrócenie stabilności, zakresu ruchu i siły stawu. Jest ona niezwykle istotną częścią procesu rekonwalescencji i niezbędna aby uzyskać optymalny wynik operacji.
Każdy inaczej dochodzi do siebie po artroskopii kolana. Czas powrotu do zdrowia zależy od wielu czynników, w tym od tego, czy była to sama diagnoza, czy też leczenie i w jakim zakresie. U większości ludzi całkowite wyzdrowienie zajmuje od dwóch do sześciu tygodni.
Jeśli Twój ogólny stan zdrowia jest dobry, w przypadku pracy siedzącej (biurowej) prawdopodobnie będziesz mógł wrócić do swoich czynności już po tygodniu. Jeżeli zaś praca wymaga wysiłku fizycznego, być może będziesz musiał zaplanować sobie 2-tygodniowy urlop zanim będziesz mógł wrócić do swojej normalnej aktywności. Możesz nie być w stanie wykonywać bardziej wymagających ćwiczeń fizycznych, takich jak podnoszenie ciężarów i sport, przez kilka kolejnych miesięcy.
Twój chirurg lub fizjoterapeuta poinformuje Cię, jak długo prawdopodobnie potrwa Twój okres rekonwalescencji i jakich czynności należy unikać, zanim w pełni wyzdrowiejesz.
Po operacji możesz u siebie zauważyć:
- wysoką temperaturę,
- silny lub narastający ból,
- ciężkie lub nasilające się zaczerwienienie lub obrzęk,
- przebarwienia lub cuchnące wydzieliny z ran,
- drętwienie lub mrowienie kończyny.
Jeśli wystąpi którykolwiek z powyższych objawów – natychmiast skontaktuj się z lekarzem rodzinnym lub chirurgiem, ponieważ mogą to być objawy powikłań po operacji (infekcja lub uszkodzenie nerwów).
