Staw biodrowy popularnie zwany biodrem odpowiada za kilka najistotniejszych dla poruszania się człowieka czynności [czyt. więcej: biodro]. Ze względu na swoją złożoną budowę i bardzo szeroki, różnorodny zakres ruchów, jest on również stawem narażonym na urazy i schorzenia, a szczególnie na zwyrodnienia. Kontuzja tego stawu praktycznie wyłącza nas z aktywnego trybu życia. Na szczęście, w dzisiejszych czasach, ortopedzi potrafią leczyć nawet te bardzo skomplikowane schorzenia stawu biodrowego.
Jeżeli Twój problem nie jest jeszcze aż tak dalece rozwinięty, a jesteś stosunkowo młodym i aktywnym człowiekiem, prawdopodobnie artroskopia, będzie odpowiednią procedurą dla Ciebie. Pierwsza artroskopia stawu biodrowego na świecie została wykonana w 1931 roku. Od tego czasu technika dosyć mocno się rozwinęła stając się skutecznym narzędziem współczesnej medycyny, które w sposób minimalnie inwazyjny jest w stanie wyleczyć dolegliwości takie jak:
- konflikt udowo-panewkowy (stan, w którym kości stawu biodrowego zbliżają się zbyt blisko i
- powodują zbyt duże tarcie),
- dysplazja stawu biodrowego (stan, w którym panewka biodrowa nie obejmuje tak dużej jak powinna części głowy kości udowej; przez to możliwe jest przemieszczanie się stawu, co może spowodować uszkodzenie chrząstki stawu i pęknięcie obrąbka);
- zespół trzaskającego biodra (SHS: Snapping Hip Syndrome),
- zapalenie stawu biodrowego,
- obecność ciała wolnego w stawie,
- infekcja stawu biodrowego.
Chociaż artroskopia stawu biodrowego może pomóc wyeliminować bolesne objawy biodra i zmniejszyć ryzyko wystąpienia choroby zwyrodnieniowej stawów, nie eliminuje ryzyka rozwoju zapalenia stawów. W przypadku zaawansowanego procesu chorobowego jednej z powyższych dysfunkcji, skuteczniejszym rozwiązaniem będą bardziej złożone zabiegi rekonstrukcyjne [czyt. więcej: wymiana stawu biodrowego]
Konsultacja przed zabiegiem artroskopii stawu biodrowego
Podczas Twojej pierwszej wizyty ortopeda zbierze informacje na temat Twojego ogólnego stanu zdrowia i zada Ci kilka pytań dotyczących zakresu bólu biodra oraz jego wpływu na zdolność wykonywania codziennych czynności. Podczas badania fizykalnego oceni ruchomość, siłę i ułożenie biodra. Możesz również zostać poproszony o przygotowanie zdjęcia rentgenowskiego lub innych badań (takich jak MRI) w celu określenia zakresu uszkodzenia lub deformacji biodra.
W trakcie konsultacji lekarz omówi z Tobą szereg dostępnych niechirurgicznych i chirurgicznych możliwości przywrócenia ruchomości i zmniejszenia bólu.
Konserwatywne, niechirurgiczne opcje leczenia bólu obejmują:
- odpoczynek
- zrzucenie nadmiernej masy ciała
- zimne kompresy
- leki przeciwzapalne (zastrzyki z kortyzonu)
- fizjoterapia i rehabilitacja
Jeśli Twój problem jest poważniejszy, operacja może się okazać jedynym, skutecznym rozwiązaniem. Istnieje kilka różnych zabiegów chirurgicznych stosowanych w obrębie stawu biodrowego i jednym z nich jest artroskopia.
Zalety artroskopii w stosunku do operacji „otwartej” obejmują:
- mniejszy ból po operacji,
- szybszy proces gojenia,
- mniejsze ryzyko powikłań,
- krótszą hospitalizację,
- zdecydowanie krótszy czas rekonwalescencji,
- prawie niewidoczne blizny.
Pomimo tych wszystkich zalet, niektóre choroby biodra nie nadają się do operacji artroskopowej. Poproś swojego chirurga, aby wyjaśnił Ci, jaki rodzaj procedury byłby najlepszy w Twoim przypadku.
Przygotowanie się do artroskopii stawu biodrowego
Jeśli lekarz zdecyduje się na przeprowadzenie artroskopii, doradzi Ci, jak się przygotować do operacji. Jeśli palisz, musisz przestać lub przynajmniej ograniczyć palenie. Palenie tytoniu zwiększa po operacji prawdopodobieństwo zakażenia klatki piersiowej lub rany, co może spowolnić Twój powrót do zdrowia. Jeśli masz nadwagę, zostaniesz poproszony o utratę nadmiernej masy ciała, aby zmniejszyć obciążenie stawu biodrowego i ryzyko powikłań po operacji.
Pamiętaj, aby powiedzieć swojemu lekarzowi o wszystkich lekach na receptę i tych dostępnych bez recepty lub suplementach, które obecnie przyjmujesz, czy też w ostatnim czasie przyjmowałeś. Konieczne może być odstawienie niektórych z nich, jak np.: aspirynę lub ibuprofen, na parę tygodni lub kilka dni przed zabiegiem. Podczas wizyty lekarz oceni Twój ogólny stan zdrowia i zleci niezbędne badania, aby upewnić się, że jesteś gotowy do operacji.
Pobierz zalecenia przedoperacyjne.
Jeśli od dłuższego czasu nie byłeś u dentysty, warto umówić się na wizytę kontrolną przed zabiegiem. Infekcja zębów może zwiększyć ryzyko infekcji stawu, jeśli bakterie z jamy ustnej dostaną się do krwioobiegu.
Twój chirurg może zalecić Ci także przed operacją wizytę u terapeuty zajęciowego. Najprawdopodobniej będziesz musiał kupić jakiś specjalny sprzęt lub dokonać zmian w domu, które ułatwią Ci poruszanie się po operacji. Zwróć uwagę, że po tego typu operacji, nie będziesz w stanie obciążać nogi przynajmniej przez kolejnych 7 dni. Możesz więc potrzebować kul, aby pomóc sobie w staniu lub chodzeniu. Otrzymasz również informacje o tym, co i kiedy możesz jeść i pić w dniu operacji oraz ile czasu zajmie Ci okres rekonwalescencji.
W przypadku zastosowania znieczulenia ogólnego, otrzymasz instrukcje, aby nie jeść ani nie pić przez określoną liczbę godzin przed operacją. Twój ortopeda omówi z Tobą, co stanie się przed, w trakcie i po zabiegu. Twój lekarz wyjaśni Ci korzyści i ryzyko związane z operacją. Zostaniesz również poproszony o podpisanie formularza zgody, aby potwierdzić, że zgadzasz się na operację i że rozumiesz, co się z nią wiąże, w tym że akceptujesz potencjalne ryzyko powikłań. Jeśli nie jesteś czegoś pewien, nie bój się zapytać. Ważne jest, abyś czuł się w pełni poinformowany zanim podejmiesz tą ważną decyzje.
Potencjalne ryzyko związane z artroskopią stawu biodrowego
Chociaż artroskopia jest ogólnie uważana za bezpieczną procedurę, należy wziąć pod uwagę potencjalne ryzyko powikłań, które mogą wystąpić, tak jak w przypadku każdego innego rodzaju operacji.
Do krótkotrwałych problemów, które zwykle ustępują w ciągu kilku dni lub kilku tygodni po zabiegu, należą:
- obrzęk,
- siniaki,
- sztywność i dyskomfort w operowanej okolicy.
Do poważniejszych problemów, które są znacznie mniej powszechne, należą:
- zakrzepica żył głębokich (DVT), która może powodować ból i obrzęk kończyny dotkniętej chorobą,
- zakażenie wewnątrz stawu (septyczne zapalenie stawów), które może powodować gorączkę, ból i obrzęk stawu,
- krwawienie wewnątrz stawu,
- tworzenie się krwiaków w nodze,
- przypadkowe uszkodzenie nerwów w pobliżu stawu, które może prowadzić do tymczasowego lub trwałego drętwienia narządów płciowych i pachwiny,
- pęknięcie kości,
- impotencja,
- trudności w oddychaniu spowodowane znieczuleniem,
- reakcja alergiczna na znieczulenie lub inne leki podawane podczas operacji.
Te i inne możliwe powikłania zostaną z Tobą w pełni omówione podczas konsultacji przedoperacyjnej, przed podpisaniem zgody na zabieg.
Artroskopia stawu biodrowego: krok po kroku
Artroskopia stawu biodrowego to małoinwazyjna procedura chirurgiczna stosowana do diagnozowania i leczenia problemów stawu biodrowego i otaczających go tkanek miękkich.
Zabieg ten pozwala chirurgom zapobiegawczo leczyć choroby powodujące chorobę zwyrodnieniową stawów, a tym samym – w niektórych przypadkach – opóźniać wystąpienie zapalenia stawów biodrowych i opóźniać lub eliminować potrzebę późniejszej wymiany stawu biodrowego.
W dniu zabiegu ma miejsce końcowa konsultacja, podczas której podpisana zostanie zgoda na zabieg. Odbędziesz również rozmowę z anestezjologiem. Twoje preferencje pomogą zespołowi zdecydować, czy zastosować znieczulenie ogólne, podczas którego będziesz spać, czy znieczulenie podpajęczynówkowe (od pasa w dół).
Jeśli nie śpisz, możesz obserwować przebieg procedury na monitorze.
Otrzymasz dożylny antybiotyk przed, w trakcie i po zabiegu, aby zapobiec infekcji pooperacyjnej.
Podczas zabiegu Twój chirurg najpierw oczyści skórę na chorym biodrze płynem antybakteryjnym. Następnie wykona niewielkie, o długości kilku milimetrów, nacięcia obok stawu, tak aby można było włożyć do środka artroskop (cienka, metalowa rurka z lampą i kamerką na jednym końcu).
Kamera wyświetli na ekranie obraz stawu. Chirurg wypełni staw sterylnym płynem (sól fizjologiczna), aby poszerzyć widzialny obraz. W ten sposób będzie mógł w pełni obejrzeć struktury stawu, zbadać błonę maziową, chrząstki stawowe, mięśnie i wiązadła. Jeżeli w wyniku takiej diagnozy uzna, że niezbędny jest zabieg chirurgiczny, aby wyleczyć uszkodzony staw, wprowadzi poprzez dodatkowe otwory (tzw. portale) niewielkie instrumenty chirurgiczne. Podczas takiej operacji, dzięki punktowym nacięciom w różnych miejscach, można leczyć staw z różnych stron. Lekarz może wykonać rekonstrukcję wiązadła, usunąć ciała wolne ze stawu, wypłukać staw, wygładzić chrząstkę stawową, czy usunąć przerost błony maziowej. Przy klasycznych metodach otwartych rana ogranicza lekarza tylko do jednej okolicy.
Po zabiegu artroskop i wszelkie inne narzędzia zostają wyjęte, a nadmiar płynu odessany ze stawu. Nacięcia są zwykle zamykane specjalną taśmą lub szwami i przykrywane sterylnym opatrunkiem.
Artroskopia stawu biodrowego trwa zwykle 1-2 godziny, w zależności od problemu.
Po zabiegu…
Po zakończonej operacji zostaniesz przewieziony do sali pooperacyjnej, aby odzyskać siły po znieczuleniu. Krótko po zabiegu możesz czuć senność, zwłaszcza jeśli zastosowano znieczulenie ogólne lub sedację. W razie potrzeby zostaną Ci podane leki w celu uśmierzenia bólu. Jeśli zastosowano znieczulenie podpajęczynówkowe lub miejscowe, może wystąpić odrętwienie i osłabienie kończyny, które stopniowo ustępuje jeszcze przed odesłaniem pacjenta do domu. Jeżeli otrzymasz znieczulenie ogólne, ze względu na ogólne osłabienie organizmu powinieneś poprosić kogoś, aby odwiózł Cię do domu i został z Tobą przez pierwsze 24 godziny. Prawdopodobnie będziesz mógł wrócić do domu tego samego dnia, a którym odbyła się operacja lub następnego dnia rano. Przed wyjazdem spotkasz się jeszcze ze swoim ortopedą i / lub fizjoterapeutą, który omówi ćwiczenia, które powinieneś wykonywać w domu. Zostaniesz również poinformowany jakich czynności należy unikać, dopóki nie poczujesz się lepiej. Lekarz może przepisać Ci leki przeciwbólowe i aspirynę lub inne leki przeciwzakrzepowe. Udzieli Ci kilku porad dotyczących pielęgnacji ran i wyjaśni, jak i kiedy szwy zostaną usunięte, jeśli zajdzie taka potrzeba. Może się okazać, że nie jesteś tak skoordynowany lub że trudno Ci jasno myśleć. To uczucie powinno minąć w ciągu 24 godzin po operacji. W międzyczasie nie prowadź pojazdów, nie pij alkoholu, nie obsługuj maszyn ani nie podpisuj niczego ważnego. Zawsze postępuj zgodnie z zaleceniami chirurga.
Powrót do zdrowia po artroskopii biodra
Jak wspomniano powyżej, prawdopodobnie wrócisz do domu tego samego dnia po operacji. Upewnij się, że ktoś może Cię odwieźć do domu. Zwróć uwagę, że ponieważ to tygodnia po operacji możesz nie być w stanie obciąża
w pełni swojej operowanej nogi, będziesz potrzebować kul, aby pomóc sobie stać lub chodzić. Twój chirurg lub pielęgniarka doradzą, jak ich używać i jak długo.
Ogólnie rzecz biorąc, podczas rekonwalescencji odczuwasz pewien dyskomfort w biodrze. Ten dyskomfort może również wystąpić w okolicy pośladka, dolnej części pleców, kostce i kolanie. Na pośladku, pachwinie i udach często pojawiają się zasinienia i obrzęki spowodowane płynem używanym podczas operacji. Po kilku dniach obrzęk powinien się zmniejszyć. Aby złagodzić ból i zmniejszyć obrzęk, można zastosować odpowiednie leki przeciwbólowe i okłady z lodu. Lodowe kompresy można nakładać na biodro na minimum 20 minut, od 4 do 5 razy dziennie. Nie umieszczaj jednak lodu bezpośrednio na skórę, ponieważ to może ją uszkodzić. Najpierw zawiń okład w ręcznik. Będziesz także musiał zmieniać opatrunek. Twój lekarz/chirurg powie Ci, kiedy i jak długo należy to robić. Rany powinny zacząć goić się w ciągu kilku dni. W przypadku nierozpuszczalnych szwów należy je usunąć po 1 do 2 tygodni. Zwykle może to zrobić pielęgniarka w Twojej lokalnej przychodni. Kilka tygodni po operacji powinieneś zgłosić się na wizytę kontrolną, aby omówić wyniki operacji, powrót do zdrowia i wszelkie dodatkowe zabiegi, których możesz potrzebować.
Po zabiegu stopniowo rozpoczyna się wdrażanie programu ćwiczeń, które mają wzmocnić mięśnie otaczające staw i zapobiegać powstawaniu bliznowców (przykurczów) otaczających tkanki miękkie. Celem rehabilitacji jest szybkie i bezpieczne przywrócenie stabilności, zakresu ruchu i siły stawu. Jest ona niezwykle istotną częścią procesu rekonwalescencji i niezbędna aby uzyskać optymalny wynik operacji.
Każdy inaczej dochodzi do siebie po zabiegu. Czas powrotu do zdrowia zależy od wielu czynników, w tym od tego, czy była to sama diagnoza, czy też leczenie i w jakim zakresie. W większości przypadków powinieneś być w stanie chodzić, stosunkowo bez bólu, około 6 – 8 tygodni po operacji. Jednak powrót do wysokiego poziomu sprawności fizycznej może Ci zająć nawet od 3 do 6 miesięcy lub dłużej.
Pamiętaj, że chociaż nie ma żadnych szczególnych zasad dotyczących powrotu do pracy, istnieją rozsądne wskazówki, które powinny pomóc Ci wrócić do pracy z łatwością i we właściwym czasie:
- Możesz potrzebować ograniczyć ciężar, jaki możesz bezpiecznie przełożyć na operowaną nogę.
- Możesz potrzebować kul przez kilka dni lub nawet kilka tygodni po operacji.
- Dodatkowo będziesz miał założoną ortezę ograniczającą ruch biodra podczas chodzenia przez około 4 tygodnie po zabiegu (możesz ja zdejmować podczas ćwiczeń, kąpieli, spania i siedzenia).
- 10-14 dni po operacji będziesz mieć pooperacyjną wizytę kontrolną. Lekarz oceni proces gojenia się blizn i usunie zewnętrzne szwy.
- Kolejne wizyty kontrolne zostaną ustalone w zależności od postępów procesu gojenia się.
Do 8 tygodni po operacji należy unikać:
- długotrwałego chodzenia,
- długotrwałego stania,
- kucania lub schylania się,
- podnoszenia ciężarów,
- używania sprzęgła w samochodach z manualną skrzynią biegów,
- spania na boku (*)
(*) Zamiast tego spróbuj spać na plecach. Jeśli musisz spać na boku, połóż się na nieoperowanym boku i umieść poduszkę pod operowaną nogą, aby utrzymać ją na poziomie ciała.
Po operacji możesz u siebie zauważyć:
- wysoką temperaturę,
- silny lub narastający ból,
- ciężkie lub nasilające się zaczerwienienie lub obrzęk,
- przebarwienia lub cuchnące wydzieliny z ran,
- drętwienie lub mrowienie kończyny.
Jeśli wystąpi którykolwiek z powyższych objawów – natychmiast skontaktuj się z lekarzem rodzinnym lub chirurgiem, ponieważ mogą to być objawy powikłań po operacji (infekcja lub uszkodzenie nerwów).
