Prawidłowe funkcjonowanie stawów to niezwykle ważny element naszej codziennej aktywności. Zapewniają naszemu organizmowi mobilność, dlatego nie należy lekceważyć pojawiających się problemów. Wszelkie niepokojące symptomy należy diagnozować, aby leczenie można było zastosować w odpowiednim czasie.
Urazy stawów to coraz większy odsetek problemów, z którymi pacjenci zgłaszają się do lekarza ortopedy. Powody są różne:
- otyłość,
- siedzący tryb życia,
- stres powodujący sztywność mięśni
- urazy, które mogą wystąpić praktycznie w każdych okolicznościach.
Do kontuzji najczęściej dochodzi podczas uprawiania sportów: narciarstwa, kolarstwa, gier w piłkę, regularnego biegania, a nawet pływania, czy niefortunnego schodzenia po schodach. Uszkodzony staw jest opuchnięty, bolesny, a nasza sprawność jest w dużej mierze ograniczona lub wręcz niemożliwa. Taka kontuzja może wyłączyć nas z aktywnego trybu życia, a nieleczona może mieć poważne konsekwencje na przyszłość.
W tym miejscu powinna pojawić się artroskopia.
Artroskopia jest rodzajem zabiegu endoskopowego polegającego na wziernikowaniu wnętrza stawów, stosowanego przez lekarzy do diagnozowania i leczenia ich problemów takich jak:
- zapalenie
- różnego rodzaju urazy stawów
- niestabilność ruchów w okolicach stawu
- naprawa uszkodzonej chrząstki lub więzadeł
- odprowadzenie nadmiaru płynu
- pojawienie się ciał obcych w stawie
- zmiany zwyrodnieniowe
- reumatoidalne zapalenie stawów
- leczenie zapalenia stawów, zamrożonego barku, zerwania więzadła krzyżowego przedniego (ACL), zespołu cieśni nadgarstka lub choroby skroniowo-żuchwowej (TMD)
Artroskopia daje lekarzom bardzo wyraźny obraz wnętrza stawu. Postęp techniczny doprowadził do powstania monitorów i kamer o wysokiej rozdzielczości, co przyczyniło się do tego, że zabieg ten stał się bardzo skutecznym narzędziem w diagnozowaniu i leczeniu schorzeń dotyczących wszystkich rodzajów stawów. Najczęściej artroskopię przeprowadza się na kolanach, ramieniu, łokciu, kostce, biodrze lub nadgarstku. Podczas badania ogląda się chrząstkę stawową, błonę maziową, więzadła, ścięgna oraz inne elementy charakterystyczne dla danego stawu. Żadna inna metoda diagnostyczna nie dostarcza więcej informacji niż artroskopia. Poza tym można pobrać próbkę płynu stawowego lub fragmenty tkanek do badań w kierunku podejrzewanych chorób. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości lekarz może zdecydować o poszerzeniu artroskopii diagnostycznej o terapeutyczną. Za pomocą malutkich narzędzi przepłukuje staw, przycina błonę maziową lub naprawia uszkodzone struktury. W przeciwieństwie do klasycznych operacji otwartych, blizny po artroskopii są niewielkie i mało widoczne.
Jeśli więc cierpisz na uporczywy ból stawów, obrzęk lub sztywność, a badania obrazowe nie były w stanie znaleźć przyczyny – artroskopia może być najlepszą metodą rozwiązania Twoich problemów.
Zalety artroskopii w stosunku do operacji „otwartej” obejmują:
- mniejszy ból po operacji
- szybszy proces gojenia
- mniejsze ryzyko powikłań
- krótsza hospitalizacja
- zdecydowanie krótszy czas rekonwalescencji
- prawie niewidoczne blizny
Przygotowanie do operacji
Przed przystąpieniem do artroskopii zwykle trzeba udać się do kliniki przed przyjęciem do szpitala.
Twój lekarz / chirurg doradzi, jak przygotować się do operacji. Pamiętaj, aby powiedzieć mu o wszystkich lekach na receptę i tych dostępnych bez recepty lub suplementach, które obecnie przyjmujesz, czy też w ostatnim czasie przyjmowałeś. Konieczne może być odstawienie niektórych leków, takich jak np.: aspiryna lub ibuprofen, na parę tygodni lub kilka dni przed zabiegiem. Podczas wizyty lekarz oceni Twój ogólny stan zdrowia i zleci niezbędne badania, aby upewnić się, że jesteś gotowy do operacji. Lista zaleceń przedoperacyjnych (dok do pobrania)
Otrzymasz również informacje:
- co i kiedy można jeść i pić w dniu operacji
- czy należy przerwać lub rozpocząć przyjmowanie leków przed operacją
- jak długo zajmie Ci powrót do zdrowia po operacji
- czy będziesz potrzebować ćwiczeń rehabilitacyjnych po operacji
Twój lekarz wyjaśni Ci korzyści i ryzyko związane z artroskopią. Zostaniesz również poproszony o podpisanie formularza zgody, aby potwierdzić, że zgadzasz się na operację i że rozumiesz, co się z nią wiąże, w tym że akceptujesz potencjalne ryzyko powikłań.
Potencjalne zagrożenia związane z zabiegiem artroskopii
Chociaż artroskopia, jako zabieg małoinwazyjny, jest ogólnie uważana za bezpieczną procedurę, zawsze należy wziąć pod uwagę potencjalne ryzyko powikłań, które mogą wystąpić, tak jak w przypadku każdego innego rodzaju operacji.
Do krótkotrwałych problemów, które zwykle ustępują w ciągu kilku dni lub kilku tygodni po zabiegu, należą:
- obrzęk,
- siniaki,
- sztywność i dyskomfort w rejonie operowanego stawu.
Do poważniejszych problemów, które są znacznie mniej powszechne, należą:
- zakrzepica żył głębokich (DVT), która może powodować ból i obrzęk kończyny dotkniętej chorobą,
- zakażenie wewnątrz stawu (septyczne zapalenie stawów), które może powodować gorączkę, ból i obrzęk stawu
- krwawienie wewnątrz stawu
- przypadkowe uszkodzenie nerwów w pobliżu stawu, które może prowadzić do tymczasowego lub trwałego drętwienia i utraty czucia,
- tworzenie się krwiaków,
- trudności w oddychaniu spowodowane znieczuleniem,
- reakcja alergiczna na znieczulenie lub inne leki podawane podczas operacji.
Te i inne możliwe powikłania zostaną z Tobą w pełni omówione podczas konsultacji przedoperacyjnej, przed podpisaniem zgody na zabieg.
Przebieg artroskopii
Twój lekarz przeprowadzi operację artroskopową w szpitalu lub ambulatoryjnej sali operacyjnej. Rodzaj znieczulenia, który otrzymasz, zależy od rodzaju stawu, który ma być operowany i od wstępnej diagnozy lekarskiej. Zabieg może być przeprowadzony w znieczuleniu ogólnym (będziesz spać podczas operacji) lub podpajęczynówkowym. Lekarz może również znieczulić miejscowo obszar, na którym przeprowadza operację.
Jeśli masz znieczulenie miejscowe, Twój staw będzie znieczulony, więc nie będziesz odczuwać bólu. Możesz jednak odczuwać pewien dyskomfort, lekkie szarpnięcia, gdy chirurg pracuje nad stawem.
Sprzęt do artroskopii jest bardzo mały (średnica od 2 do 4 mm), dlatego do jego wprowadzenia potrzebne są tylko niewielkie nacięcia w skórze. Najpierw chirurg oczyści skórę na chorym stawie płynem antybakteryjnym. Następnie wykonywane są niewielkie, o długości kilku milimetrów, nacięcia obok stawu, tak aby można było włożyć do środka artroskop (cienka, metalowa rurka z lampą i kamerką na jednym końcu).
Kamera wyświetla obraz stawu na ekranie. Chirurg wypełnia staw sterylnym płynem (sól fizjologiczna), aby poszerzyć widzialny obraz. W ten sposób może w pełni obejrzeć struktury stawu, zbadać błonę maziową, chrząstki stawowe, mięśnie i wiązadła. Jeżeli w wyniku takiej diagnozy chirurg uzna, że niezbędny jest zabieg chirurgiczny, aby wyleczyć uszkodzony staw, wprowadza poprzez dodatkowe otwory (tzw. portale) niewielkie instrumenty chirurgiczne. Podczas takiej operacji, dzięki punktowym nacięciom w różnych miejscach, można leczyć stawy ze wszystkich stron na raz. Lekarz może wykonać rekonstrukcję wiązadła, usunąć ciała wolne ze stawu, wypłukać staw, wygładzić chrząstkę stawową, czy usunąć przerost błony maziowej. Przy klasycznych metodach otwartych rana ogranicza lekarza tylko do jednej okolicy.
Może się też zdarzyć tak, że po zdiagnozowaniu problemu chirurg uzna, że problem jest zbyt skomplikowany do artroskopii, wówczas może zdecydować się na wykonanie tradycyjnej, „otwartej” operacji w celu usunięcia problemu. Można to zrobić w tym samym czasie, co operacja artroskopowa.
Po zabiegu usuwa się artroskop i wszelkie inne narzędzia oraz nadmiar płynu ze stawu. Nacięcia są zwykle zamykane specjalną taśmą lub szwami i przykrywane sterylnym opatrunkiem.
W zależności od rodzaju zabiegu artroskopia trwa zwykle od 30 minut do 2 godzin.
Po zabiegu zostaniesz przewieziony do sali pooperacyjnej, aby odzyskać siły po znieczuleniu. Krótko po zabiegu możesz czuć senność, zwłaszcza jeśli zastosowano znieczulenie ogólne lub sedację. W razie potrzeby zostaną Ci podane leki w celu uśmierzenia bólu. Jeśli zastosowano znieczulenie miejscowe, natychmiast po zabiegu możesz nie odczuwać bólu. Jeśli zastosowano znieczulenie podpajęczynówkowe lub miejscowe, może wystąpić drętwienie i osłabienie kończyny, które stopniowo ustępuje jeszcze przed odesłaniem pacjenta do domu. Jeżeli otrzymasz znieczulenie ogólne, ze względu na ogólne osłabienie organizmu powinieneś poprosić kogoś, aby odwiózł Cię do domu i został z Tobą przez pierwsze 24 godziny. Prawdopodobnie będziesz mógł wrócić do domu tego samego dnia, a którym odbyła się operacja lub następnego dnia rano. Przed wyjazdem spotkasz się jeszcze ze swoim chirurgiem i / lub fizjoterapeutą, który omówi ćwiczenia, które powinieneś wykonywać w domu. Zostaniesz również poinformowany jakich czynności należy unikać, dopóki nie poczujesz się lepiej. Lekarz może przepisać Ci leki przeciwbólowe i aspirynę lub inne leki przeciwzakrzepowe.
Powrót do zdrowia po artroskopii
Przez kilka dni po artroskopii pacjenci są zwykle proszeni o ograniczenie aktywności fizycznej do absolutnego minimum. Aby zmniejszyć ból i obrzęki, zaleca się stosowanie zimnych okładów na operowany staw. Założone przez chirurga opatrunki, powinny pozostać suche. Jeśli zamokną lub odpadną, należy je wymienić. Opatrunki można zwykle usunąć 5–10 dni po zabiegu. Rany powinny zacząć goić się w ciągu kilku dni. W przypadku nierozpuszczalnych szwów należy je usunąć po 1 do 2 tygodni. Zwykle może to zrobić pielęgniarka w Twojej lokalnej przychodni. Kilka tygodni po operacji powinieneś zgłosić się na wizytę kontrolną, aby omówić wyniki operacji, powrót do zdrowia i wszelkie dodatkowe zabiegi, których możesz potrzebować.
Po zabiegu stopniowo rozpoczyna się wdrażanie programu ćwiczeń, które mają wzmocnić mięśnie otaczające staw i zapobiegać powstawaniu bliznowców (przykurczów) otaczających tkanki miękkie. Celem rehabilitacji jest szybkie i bezpieczne przywrócenie stabilności, zakresu ruchu i siły stawu. Jest ona niezwykle istotną częścią procesu rekonwalescencji i niezbędna aby uzyskać optymalny wynik operacji.
To, jak długo trwa rekonwalescencja po artroskopii, zależy od rodzaju stawu, konkretnej procedury, którą przeszedłeś, oraz od Twojego ogólnego stanu zdrowia. Niektórzy ludzie czują się lepiej już po kilku dniach od operacji, podczas gdy inni mogą nie wrócić do normy nawet przez kilka miesięcy.
Jeśli Twój ogólny stan zdrowia jest dobry, w przypadku pracy siedzącej (biurowej) prawdopodobnie będziesz mógł wrócić do swoich czynności już po tygodniu. Jeżeli zaś praca wymaga wysiłku fizycznego, być może będziesz musiał zaplanować sobie 2-tygodniowy urlop zanim będziesz mógł wrócić do swojej normalnej aktywności. Możesz nie być w stanie wykonywać bardziej wymagających ćwiczeń fizycznych, takich jak podnoszenie ciężarów i sport, przez kilka kolejnych miesięcy.
Twój chirurg lub fizjoterapeuta poinformuje Cię, jak długo prawdopodobnie potrwa Twój okres rekonwalescencji i jakich czynności należy unikać, zanim w pełni wyzdrowiejesz.
Po operacji możesz u siebie zauważyć:
- wysoką temperaturę,
- silny lub narastający ból,
- ciężkie lub nasilające się zaczerwienienie lub obrzęk,
- przebarwienia lub cuchnące wydzieliny z ran,
- drętwienie lub mrowienie kończyny.
Jeśli wystąpi którykolwiek z powyższych objawów – natychmiast skontaktuj się z lekarzem rodzinnym lub chirurgiem, ponieważ mogą to być objawy powikłań po operacji (infekcja lub uszkodzenie nerwów).
- https://www.nhs.uk/conditions/arthroscopy/
- https://www.webmd.com/arthritis/what-is-arthroscopy
- https://www.medicinenet.com/arthroscopy/article.htm
- http://www.artromedical.pl/artroskopia-wskazania-przebieg-zabiegu
- https://portal.abczdrowie.pl/artroskopia
