Starzenie się skóry ma różne przyczyny, różne jest tempo zachodzenia tych zmian, dlatego też różne są strategie przeciwstarzeniowe.
Wszyscy się starzejemy, jednak nie w tym samym czasie i nie w tym samym tempie. Wraz ze wzrostem oczekiwanej długości życia (prawie podwojonej w ciągu ostatniego stulecia), coraz większym problemem staje się wygląd w dojrzałym wieku.
Starzenie się jest nieuniknionym i złożonym procesem we wszystkich społeczeństwach. Odzwierciedla wpływy biologiczne, środowiskowe i genetyczne. Można go opisać jako proces powstawania zmarszczek, przebarwień, nierównego kolorytu i zwiotczenia skóry. Na powstanie tych wyżej wymienionych objawów, wpływ mają zarówno czynniki wewnętrzne (genetyczne, hormonalne), jak i zewnętrzne (warunki klimatyczne, zawodowe, społeczne i kulturowe). Często są one zróżnicowane w zależności od pochodzenia etnicznego, różnic funkcjonalnych i strukturalnych budowy skóry, i twarzy.
We współczesnym świecie istnieje ogromne zapotrzebowanie na młody i piękny wygląd. To ludzkie pragnienie gładkiej, jednorodnej i jędrnej skóry, w znaczący sposób napędza przemysł kosmetyczny i chirurgiczny. Według statystyk, kobiety o młodym wyglądzie oceniane są jako bardziej atrakcyjne aniżeli kobiety starsze. Wyglądająca młodziej skóra jest nie tylko ładniejsza, ale także zdrowsza. Zrozumienie podstaw dojrzałej skóry staje się istotnym elementem poznania dla starzejącej się populacji, w której ludzie żyją dłużej i oczekują, że będą produktywni również w późniejszych latach.
Oczywiście każda komórka naszego ciała ma swoją określoną długość życia, ale najważniejszym wyznacznikiem wieku jest skóra. Należy zwrócić uwagę, że pomimo takiego samego upływu czasu, procesy starzenia się, nie przebiegają jednak u wszystkich tak samo.
Czynniki starzenia się skóry
Starzenie się skóry zależy od połączenia:
• czynników wewnętrznych (chronologicznych) (tj. płeć, pochodzenie etniczne i różnice anatomiczne uwarunkowane genetycznie),
• oraz czynników zewnętrznych (środowiskowych) (tj. styl życia, dieta, ćwiczenia, palenie i – co najważniejsze – ekspozycja na słońce).
Czynniki środowiskowe (zewnętrzne) starzenia się skóry
Wśród czynników środowiskowych, które przyczynią się do przedwczesnego starzenia się skóry, najważniejsza jest skumulowana ekspozycja na słońce. Skutki jej działania pozostawiają na skórze trwałe przebarwienia (ciemne plamy) i powodują przyspieszoną utratę jej elastyczności. Skóra osób ciemnoskórych jest mniej podatna na uszkodzenia wywołane słońcem, zatem te kliniczne objawy starzenia się, są zdecydowanie mniej nasilone i zwykle pojawiają się ok 10 – 20 lat później niż u osób rasy białej w tym samym wieku.
Starzenie się skóry będzie również postępowało szybciej u palaczy. Dym tytoniowy oddziałuje negatywnie na sieć elastyny skóry. Tworzenie się zmarszczek u palaczy, przedstawia charakterystyczny wzór z widocznymi liniami okołowargowymi i ostro zarysowanymi kurzymi łapkami. Fizyczny ruch ust i twarzy podczas wdychania dymu jest naturalnym wytłumaczeniem ich powstawania. Jest to tzw. „twarz palacza”.
Czynniki wewnętrzne starzenia się skóry
Skóra starzejąca się na skutek działania czynników wewnętrznych jest zwykle gładka i nieskazitelna. Ma ona widoczne drobne zmarszczki, zaniki tkanki tłuszczowej, redystrybucję tkanek miękkich i przebudowę kości.
Głównymi czynnikami wewnętrznych procesów starzenia się są płeć, pochodzenie etniczne oraz czynniki anatomiczne uwarunkowane genetycznie.
PŁEĆ
Teoretycznie możemy powiedzieć, że mężczyźni mają zmarszczki dokładnie tak samo jak kobiety. Niemniej jednak w znaczący sposób różnimy się pod kątem tego, kiedy te pierwsze zmarszczki się pojawiają i w jakim tempie postępują procesy starzenia się skóry.
Mówi się, że skóra kobiety jest około 15 lat starsza od skóry mężczyzny w tym samym wieku.
Dlaczego? Istnieje na to naukowe wyjaśnienie.
Można zauważyć, że mężczyźni bardziej cierpią na ciężki trądzik niż kobiety. Dzieje się tak, ponieważ mają większe pory i wyższą produkcję sebum, co wynika z większej ilości testosteronu w ich organizmie. Podczas gdy walka z trądzikiem jest cięższa, to właśnie dzięki tak dużej produkcji oleju ich skóra jest zdrowsza i lepiej nawilżona. Dlatego męska skóra wygląda znacznie młodziej.
Należy również wspomnieć o estrogenie i testosteronie. Są to hormony płciowe, które pomagają chronić skórę przed oznakami starzenia, spowalniając rozkład kolagenu i elastyny (białek, które sprawiają, że nasza skóra wygląda młodo i jędrnie). Skóra kobiet szybko się zmienia, zwłaszcza po menopauzie. Przykładowo, średnia utrata kolagenu wynosi około 2,1% rocznie, jednak w pierwszych 5 latach menopauzy może wzrosnąć nawet do 30%. Natomiast mężczyźni utrzymują swoją skórę jędrną i bez zmarszczek, ponieważ w ich przypadku spadek testosteronu, który utrzymuje stabilną ilość kolagenu, jest zdecydowanie wolniejszy.
Mężczyźni i kobiety mają również różne obszary rozwoju zmarszczek. Możemy zauważyć, że mężczyźni mają przede wszystkim głębokie zmarszczki na czole i bardziej widoczne zmarszczki pod oczami, podczas gdy najbardziej znaczące zmarszczki kobiet pojawiają się w pobliżu ust i dolnych partii policzków.
Podsumowując, możemy powiedzieć, że skóra mężczyzn starzeje się wolniej niż skóra kobiet, jednak ta „młodość” nie jest im zagwarantowana. Bardzo duże znaczenie mają w tym miejscu wybory dotyczące stylu życia. Niestety bardzo często mężczyźni angażują się w zachowania, które mogą przyspieszyć proces starzenia się, takie jak: ekspozycja na słońce (bez ochrony przeciwsłonecznej), złe odżywianie, palenie tytoniu czy alkohol.
Dlatego muszą mieć świadomość, że młodość nie jest im dana bezwarunkowo i na zawsze.
ETNICZNOŚĆ
Ludzie z poszczególnych grup etnicznych mają pewne naturalne cechy, które są wyjątkowe. Najbardziej znaczącą różnicą między ciemnoskórymi i Azjatami, a osobami rasy białej, jest ilość melaniny w skórze. Melanina jest głównym wyznacznikiem koloru skóry. Stężenie melaniny naskórka w melanosomach jest dwukrotnie większe w przypadku ciemniejszych typów skóry w porównaniu z jasnymi pigmentami. Chociaż uważa się, że jej zawartość zapewnia ochronę przed przyspieszonym starzeniem wywołanym promieniowaniem ultrafioletowym (UV) i jego skutkami (fotouszkodzenia i nowotwory skóry), powoduje również, że skóra o ciemnej karnacji, jest bardziej podatna na dyspigmentację.
ODMIANY STRUKTURALNE
Starzenie się skóry wiąże się również z postępującą atrofią skóry właściwej i zmianami w strukturze twarzy prowadzącymi do powstawania fałd i zmarszczek. Azjaci i ciemnoskórzy mają grubszą i bardziej zwartą skórę właściwą niż osoby rasy białej. Przy czym jej grubość jest proporcjonalna do stopnia pigmentacji. To prawdopodobnie przyczynia się do mniejszej częstotliwości występowania u nich zmarszczek mimicznych. Ponadto uważa się, że ciemniejsze typy skóry mają bardziej zrogowaciałe warstwy komórek i większą zawartość lipidów w porównaniu z warstwą rogową naskórka osób o jasnej skórze.
Strategie przeciwstarzeniowe
Postarzała skóra to nie tylko problem estetyczny. Wykazuje ona również zaburzenia w zakresie funkcjonowania bariery lipidowej, wydzielanie potu, funkcji odpornościowych, a także skłonności do rozwoju niektórych łagodnych lub złośliwych nowotworów. Te złożone procesy biologiczne obejmują czynniki endogenne i egzogenne. Jak wspomniałam powyżej, pochodzenie etniczne ma znaczący wpływ na fenotyp starzenia się skóry. Pogorszenie jej ważnych funkcji, wynikające ze starzenia się wewnętrznego i zewnętrznego, prowadzi również do objawów klinicznych, które odzwierciedlają szereg chorób wewnętrznych związanych z wiekiem, takich jak cukrzyca, nadciśnienie tętnicze czy nowotwory.
Czy można wyeliminować lub opóźnić procesy starzenia się skóry?
Wg doktora Mauricio de Maio jest to możliwe. Skóra może wykazywać objawy menopauzy nawet na 10 lat przed jej faktycznym pojawieniem się. Można wówczas zaobserwować zmianę grubości skóry, jej suchość i ścieńczenie oraz nadmierną pigmentację. Co więcej, można pokusić się o analizę, które zmarszczki odziedziczymy ze względu na podobne rysy twarzy czy mimikę i starać się im przeciwdziałać.
Co możemy zrobić, aby zapobiec procesom starzenia lub odmłodzić starzejącą się skórę?
Po pierwsze, możemy przeciwdziałać czynnikom zewnętrznym, które znacznie przyspieszają procesy starzenia.
Oto kilka przydatnych wskazówek:
- Chroń skórę przed działaniem promieni słonecznych codziennie.
- Do opalania używaj kremów z filtrem UV (minimum SPF 50).
- Myj twarz dwa razy dziennie i każdorazowo po intensywnym spoceniu się.
- Codziennie nakładaj na okolice twarzy i dekoltu krem nawilżający.
- Utrzymuj zdrową, zbilansowaną dietę.
- Dbaj o zdrowy, aktywny tryb życia.
- Unikaj palenia papierosów i picia alkoholu.
- Zmniejsz intensywność sytuacji będących źródłem stresu.
- Utrzymuj stabilną masę ciała.
Zmieniające się na przestrzeni ostatnich 20 lat podejście do młodości i urody zwiększyło również zapotrzebowanie na operacje plastyczne i drobne zabiegi z zakresu medycyny estetycznej czy kosmetologii.
Motywacje osób poddających się zabiegom chirurgicznym w celu przywrócenia młodzieńczego wyglądu są dosyć złożone. Naukowcy podkreślają rolę poczucia własnej wartości i wpływu niekorzystnego obrazu ciała na naszą ogólną samoocenę. W szczególności jedną z motywacji chirurgii plastycznej jest „postrzegana niezdolność do pełnienia roli publicznej”. Pacjenci decydują się także na zabiegi kosmetyczne, aby wyglądać młodziej, wierząc, że poprawi to ich perspektywy zawodowe.
Do najpopularniejszych zabiegów chirurgicznych, które korygują następstwa procesu starzenia się skóry, należą:
- operacja powiek,
- lifting brwi,
- lipofilling (przeszczep tkanki tłuszczowej)
- rzadziej lifting twarzy.
Zauważamy również jak dynamicznie rozwija się medycyna estetyczna. Zaawansowane techniki, które obiecują mniej inwazyjne procedury i szybszy powrót do zdrowia, sprawiają, że leczenie wydaje się mniej przerażające, zwłaszcza u pacjentów, którzy decydują się na tego typu zabieg po raz pierwszy.
Najpopularniejsze nieinwazyjne zabiegi to:
- Iniekcja toksyny botulinowej
- Zabiegi z użyciem kwasu hialuronowego (HA), który jest substancją naturalnie występującą, nadającą objętość i nawilżenie. Za pomocą tego wstrzykiwanego żelu możemy korygować utratę objętości związaną z wiekiem, powiększyć bródkę, policzki i usta oraz korygować drobne zmarszczki i głębokie bruzdy na twarzy.
- Laserowe zabiegi na twarz mające na celu odmłodzenie skóry, pozbycie się przebarwień, poprawa jej napięcia oraz spłycenie drobnych zmarszczek.
- Osocze bogatopłytkowe (PRP). Zastrzyki o stężeniu własnych płytek krwi pacjenta w celu przyspieszenia gojenia i stymulacji regeneracji tkanek w leczonym obszarze.
- Zmniejszenie tkanki tłuszczowej podbródka za pomocą liposukcji, laseroterapii lub poprzez iniekcje specjalnych preparatów spalających tłuszcz.
- Peelingi chemiczne.
